rimatmag: Sangabotelia A Tudo

Sangabotelia A Tudo

tikag
Sarita ni MANUEL S. DIAZ

INTURONG ni Sencio ti panagkitana iti binatog dagiti mais a dandanin agsabong. Magangodan, intanamitimna. Dua wenno tallo nga aldaw pay nga igaaw, magango aminen dagiti bulongda. Simmalog iti nababa a tambak ti pasayak. Imbulosna ti nuangna ket binaybay-anna nga agarab iti nakiddit a ruot iti bakras ti tambak. Nabaran ti daga nupay nabiit pay a limgak ti init. Inasakna ti minaisan. Nagkarasakas dagiti bulong, nasarangsang a karasakas a kas man di nalinnaawan itay parbangon.

Agngalayen ti Mayo. Idi laengen umuna a lawas ti Abril ti naudi a pannakadalepdep ti daga. Nabiit pay idi a nagtubo ti maisna. Manipud idin, ni arbis wenno arimukamok la koma. Awan ti uray sangadakulapan la koma nga ulep iti mungay ti Bantay Paldingan iti amianan. Nalawag a makitana dagiti sanga dagiti kayo nga abalbalayen ti angin a sumngaw kadagiti gingginget.

Saan man nga agtudo itan, nakagatna dagiti bibigna. Ngem saan met la a dagiti mulana ti lutayenen ti igaaw. Malanet metten ti di pay nakabagas a mani ni Roman. Uray dagiti kamatis ken tarong ni Tata Siliong, dagiti laengen uggotda a naatibelbelan iti igges ti nabati. Nabayag unayen a nakipagtaeng ti kalgaw iti Nagsaag.

Minuregreganna ti pasayak a naatianan. Nakangkanganen dagiti darat iti lansadna ket nasisirap kadagiti nasileng ken bimmalitok a darat. Natianan ngaminen ti sungabanna idiay Karayan Ago. Pagbaybayadanda a tinawen daytoy a pasayak nga awan met ti adu a maitultulongna. Ta no tiempo ti tudo, agayus met latta ti pay-as a tartaraudi ti Karayan Toboy.

Nagsubli ni Sencio iti yan ti nuangna a mangurat-urat a kumibkibkib iti bakras ti pasayak. Malasinen dagiti paragpag ti pastorna idinto nga idi kalkalpas ti tudo, nakasimsimpukel dagiti patongna. Kinawikawna ti tali ti ayup, sana inabog. Nagwang-it ti nuang a kinagiddan ti panangyaplitna iti ipusna. "Huston," kinuna ni Sencio, "mapedped ti bisin iti danum." Kinamangda ti dana nga agturong iti linong iti asideg ti kalsada.

"Awan ti tudon, pari," impasabat ni Roman nga aglinlinong iti puon ti panakkelen nga ipil. Pagpapaid daytoy ti kallugongna.

"’Su ngarud, pari," insakuntip ni Sencio. Imbaudna ti nuang iti puon ti ipil. "Manglaylayen dagiti maisko. Imbes a mabalin koman ti mangan iti pinulpogan, awan ta awan metten iti tudo."

"Ket siak ketdin ngay? Uray koma no nakabagasen dagiti manik. Agbagasdan sa metten iti darat!" Nagkatawa ni Roman sa kimmita iti Bantay Paldingan. "Nakalinlinis manen ti muging ti anak ti sal-it a bantay. Awan pay naipilkat uray sangkatupra nga ulep!"

Kinita ni Sencio ti nuangna. "Awan pay ngatingaten ti nuangen. Man ta itukkolak iti ipil a pamedpedna." Timmakder ni Roman ket nakipagtukkol metten.

"Umaldawen," kinuna ni Roman kalpasan ti panangtangadna iti init. Inamlidna ti ling-et iti mugingna. "Dika pay agawid, pari?"

"Hamman, a. Intan."

Sikakarting a simmalog iti natay a pay-as dagiti nuang a sakayda. Nagranipag dagiti bato ken naganek-ek dagiti darat a baddeken dagiti ayup. Kinamangda ti kalsada nga agturong iti away. Pangipeten ti kalsada nga ad-adda a pinakipet da-
giti nagagmuy ken agrakrakaya a sanga dagiti sarguelas. Timmayok ti tapok nga ikusuag dagiti nuang ngem ad-adda a napuspuskol ti tapok a riingen ti diep a lugan dagiti tagaili nga umay aggatang iti bulong ti tabako no panawen ti Virginia, wenno ti ikusuag dagiti karomata a naglaon iti nakatammikil iti pinadis a babbaket no mapanda ilako dagiti apitda a nateng idiay tiendaan ti ili.

Kinidag ni Sencio ti maysa a bakrang ti nuangna. Nagwang-it ti ayup ket uray la nagwarsi ti katayna iti angin. Sa simmaruno ti panaggaradugod ti higante a tianna a kas uni ti gurruod no adayo pay ti tudo.

NADAGSEN dagiti dapan ni Sencio a nagdisso iti tukad ti agdan a kawayan. Naglayon iti laem. Intupakna ti bagina iti bangko kalpasan ti pananguksobna iti badona. Pinuyotanna ti barukongna bayat ti pasaray panangtaliawna iti kataltalonan. Agin-indayon dagiti alipaga ti nangaton nga init. Karkarna ti kinasalimuotna ita, nakunana.

Nariknana ti yaasideg ni Eding a nagkuna: "Mabisinkan, Sencio?"

"Nakalutokan?"

"Itay pay laeng, a."

"Aginanaak pay biit."

"Ala ngarud, naim-imas met laeng ti karne no nabaawan bassit."

Nagsennaay ni Sencio sana sinunotan ti panangpuyotna iti barukongna. "Awan man ti tudon, baket. Nagangon dagidiay mais."

"Asidegen ti itutudona. Sumalsalimuoten ket."

"Kanayon man met a nasalimuot."

"Naisalsalumina man ita ti kunak."

"Kanayon la a kastoyen…"

"Awan ngamin ti bassit a panagtalekmo iti–"

"Dios? Huh? Kasano ti panangipaduyakyakmo iti panamatim Kenkuana tapno maparaburanka?"

"Dimo ammo ti sasawem, Sencio."

"Saanak pay nga agkabaw. Dayta laeng ta… napalabasen ti maysa a tawen ngem…"

"Ammok manen ti turongen ti saom, Sencio. Ammok a pakawanendatanto met laeng."

"Ngem kaanonto pay?" Tinangad ni Sencio ti asawana. Naimatanganna ti talna iti rupa ti asawana. Kastoy ni Eding. Uray no napaidaman iti ayat dagiti nagannak kenkuana manipud idi nagtarayda sada nagkallaysa iti adayo nga ili, saan a napukaw daytoy ti kinatalingenngenna. Adda ni Eding iti sibayna iti man panawen ti tudo, kadagiti kanito a saan a masbaalan ti kutimermer gapu iti tumulang a lam-ek, wenno iti kalgaw a di madaeran ti siram ti init agingga iti sumipnget no mapukaw dagiti bulong ti berdeda ken mangngegen dagiti makaduayya a kanta dagiti kuriat ken kitkitiw. Ngem ita, kas pay ketdin kayat ni Sencio a kerrasan ti panagtalekna iti asawana.

"Sika la ti pampanunotek, Eding."

"Pakawanendatanto met laeng. Ammok. Ngem bay-am pay laeng a pampanunoten ida. Ay, wen, adda gayam libut a maaramid inton malem."

"Libut? Para ania?"

"Pagdawat iti tudo."

Nagkatawa ni Sencio. "Libut… libut… minamaag!"

"Sencio, irugim manen, a. Dika makilibut?"

"Saan."

"Ngem, Sencio, masapul a makilibutka met. Magangon dagiti maismo."

"Dinak kad’ pagkatawaen. Nalimbong pay laeng ti panunotko. Ammom dayta uray idi sakbay nga ikallaysaka. Dinak koma iramraman iti aniaman a kinamaag."

"Saan a kinamaag daytoy."

"Ania pay ngarud ti pangawagmo iti dayta a libut no di dakkel a kinamaag?"

"No dika umay, saan latta." Timmakderen ni Eding.
Binuyana ti asawana a nagturong iti tawa ti laud. Winarwar daytoy ti singdan a naiparatengnged iti botelia a naglaon iti dumuyawen a tudo.

"Dinno ‘diay pagtuduanna, baket?" kinuna ni Sencio. "Asideg ditoy?"

"Ditoy sentro," inyallawat ni Eding. Immasideg a taptapayaenna ti sangabotelia a tudo. "Ditoy ti pagtuduanna, isu ti yan ti barekbek."

"Ditoy?" nagdusngi ni Sencio. "Ania ti pakainaigan ti tudo a nalpasen a nagtinnag iti tudo a di pay nabukel? Kitaek man ‘ta tudom?" Siniggawatna ti botelia sana insarang iti lawag. "Ne, wen, adda barekbek ti anak ti sal-at a tudo. Agtudo man!" Nagkatawa manen.

"Mudtoy ‘ta tudok!" agarup inriaw ni Eding ket nagtil-ay iti pananggaw-atna iti ima ti asawana a siiiggem iti botelia. Nagngirsi laeng ni Sencio. Naginnagawanda ti botelia agingga’t natnag iti datar. Naltat ti kalubna ket naibukbok ti danum. Inigup ti tapok iti sirok ti sangabotelia a tudo.


KAMALMANNA, iti kantina ni Nana Eliang, nagsasanguan da Sencio, Inciong, Roman ken Satur ti sangaprasko nga arak. Naarimbangawda.

"Makilibutka, pari?" dinamag ni Roman.

"Ania ti pangipaspasaram kaniak-–maag?" Nagkatawa ni Inciong ket nagtung-ed ni Sencio.

"Sika, pari?"

"Uminumtayo ketdi," insungbat ni Sencio.

"Tumudon sa ketdi ita," kinuna met ni Satur. "Ne, naulpan ti anak ti sal-it a bantay!" Intudona pay ti Bantay Paldingan a kinumotanen ti nakangisngisit nga ulep. Tinaliaw ni Sencio ti bantay.

"O-huh! Madamdama dayta, mayangin manen," inyallawat ni Roman.

"Ngem pimmuskol ti ulep idtoy ngato," impapilit ni Satur. "Ken sumalsalemsem ti angin nga aggapu iti kataltalonan."

Timmangad met ni Sencio. Agpayson sa ket ‘tay sao ni Eding, kinunana. Ngem kasta man met laengen dagiti limmabas a malem. Umuy-uyot laeng dagiti ulep.

"Darsenyo bassit, ta ne, mangrikepakon," kinuna ni Nana Eliang. "Makilibutak met. Mangrugin." Intudo ti baket ti sango ti kapilia.

Insurot da Sencio ti panagkitada iti intudo ti baket. Adun ti tao a nagaribungbong iti sirok ti dakkel a kayo a manglinlinong iti kapilia. Nailasin ni Sencio ni Padre Virgilio nga immaway tapno idauluanna ti libut. Nabigbigna met ni Eding a nakaiggem iti nagangtan a kandela. Ken dagiti katuganganna.

Nangrikepen ni Nana Eliang. Saanna nga inyunegen ti sangaprasko nga arak a naguduan da Sencio ken dagiti kaduana.

"Asino ti makaitured a mangpasardeng iti libut?" kinuna ni Roman nga agkuykuyepyepen dagiti matana. "Agrikus ti libut iti away sa agsubli iti kapilia. Lumabasto ditoy. Asino ti makaitured a mangpasardeng?"

Siuulimek ni Sencio a timmaliaw ken ni Roman.

"Sika man ngarud," inkarit ni Satur. "Total, sika ti nakapanunot iti dayta."

"Ket ne, di wen. Pay ta iridepko bassit ustonto no agsublida."

"Ania met ti pampanunotem, Sencio?" inkidag ni Inciong.

"Ha? Pasardengentayo ti libut!" intupak ni Sencio ti baso.

"Kasano?"

"Siak ti makaammo."

Ket nangitangadda manen. Napaliiw ni Sencio a makaturogen ni Roman. Agburbura metten ti sungo ni Satur.

Iti panaglabas dagiti kanito, narikna ni Sencio a simmalemsem ti pul-oy. Kinitana ti Bantay Paldingan. Nagmanton. Nakangisngisit.

Tinaliawna dagiti kaduana. Naglug-oben ni Inciong iti pasagad. Il-iluten met ni Satur ti tianna. Nabayagen a nakaturog ni Roman.

"Dakayo nga alis!" inlaawna sana tinimpag ti papag sa agtuangtuang a nagpakalsada. Bimmallasiw iti sango ti kapilia. Bekbekkelen ti kanawan nga imana ti baso a napno iti arak. Naulpanen ti amin a pangituronganna iti panagkitana. Ngem iti kanito a mabasa manen ti karabukobna iti nasanger ken makaiwa a raman ti arak, agparang dagiti alintatao iti mugingna a mangal-alia iti kinataona. Pasayak nga insagut ti gobierno kadakuada ngem pasayak a mangtagtagabo itan kadakuada; ti asawana a napaidaman iti dungngo dagiti nagannak gapu amin iti parikut a kakuykuyog ti naindagaan nga ayat; dagiti mulana a mais a kinilnaten ti atiddog a kalgaw ken nuang nga arig-maipar-iw iti bassit la nga ikakay-ab ti angin gapu iti kinakirang ti taraon. Amin dagitoy nalagipna a kas al-alia a mangbutbuteng kenkuana. Ngem ania ti kukueen dagiti kalugaranna? Agkankantada… agragrag-oda. Masapul a maguped daytoy.

Mangngegnan ti kanta dagiti makilibut. Dagiti nasinggit a timek dagiti babbai ken nabangag a boses dagiti lallaki. Agsublidan. Intangadna amin ti linaon ti baso.

"Ania, nakaayabkayo iti tudo?" inriawna ket intudona pay ti rupa ti padi.

Nagsarimadeng ni Padre Virgilio iti isasabat ni Sencio. Ngem intuloyna met laeng ti nangidaulo iti lualo.

"Maagkayo amin! Agmauyongkayo!" inriaw manen ni Sencio. Nadlawna a nagtaray nga immasideg ni Eding kenkuana ket tinengngel daytoy ti takiagna.

"Dinak pakibiangan!" induron ni Sencio ti asawana. Naidaramudom ni Eding iti katapokan ngem minulagatan latta ni Sencio. Naggilap ket gimluong ti tangatang. Nakarikna ni Sencio iti nalamiis a nagdisso iti mugingna. Napidua… napitlo.

"Agtudon, Sencio!" inriaw ni Eding. "Aglinongta iti kapilia!" Agarup nalmes ti timekna iti napigsa a danarudor ken karasakas ti tudo nga agdisso iti atep ti kapilia ken kasta met ti dir-i dagiti ubbing ken babbai. Nasebsebanen ti tapok.

Naslep ni Sencio. Simmurot ken ni Eding agingga iti linong ti pasaplak ti kapilia. Intanggayana dagiti dakulapna iti katuduan. Uray la nasaprian ti rupana iti agamaris a danum manipud iti ruar. Mamatiak… intanamitimna. Ngem maisubli pay ngata ti kinaberde dagiti nagango a bulong?



Nagretiro a maysa kadagiti pangulo ti PIA-Region I ni MANUEL S. DIAZ. Mannurat iti Ingles ken Iluko, adu a saritana ti naipablaak iti Bannawag ken magasin nga Ingles. Tinurposna ti AB Journalism iti University of Sto. Tomas, Manila. Bucaneg ken UMPIL Awardee, ni MSD ti agdama a presidente ti GUMIL Pangasinan ken kapitan ti Nagsaag, San Manuel, Pangasinan a nakayanakanna.




Kunkunada (1):
@February 3, 2009 at 3:58 PM ni Blogger cdgnfg, kunana...

Day night,gold für wow the moon or on world of warcraft gold the tree,cheap wow gold Hao Jie pouring down the moonlight, as if accompanied by Xiaotu Feifei enter sweet dreams. In the dream, a dream Feifei about his sister to the moon night. Will open the door,wow gold kaufen go down the moon sister.mesos Xiaochanzouxia take is that they did not see the moon sister. At that time, anchored at the tree on the moon sister saw Xiaochan, they yelled loudly: "Feifei, Feifei, I tree, the tree, I." Xiaochan sit at the moon to his sister, who Daizhaoxiaochan came wow geld to the beautiful pond. Only, water,maple story mesos everywhere in the lush leaves and beautiful flowers.maple story items A frog squatting lotus leaf, see Xiaochan, surprised and said: "Xiaochan,wow gold farmen you can even sit on the moon. You simply It's amazing!maple story money I am sure that you are the first animals to the moon by the animal. good,wow leveling I envy you!Maple Story Accounts "Xiaotu listening, happy to smile. Then, with the moon sister Xiaotu to its home.powerlevel Only, the moon sister's home stars are everywhere. The eyes of a star a Zha Zha,world of warcraft power leveling like Xiaotu greeted the arrival of a mouth, like: "Xiaochan, Hello, we at the Moon Palace waiting for your arrival."maple story powerleveling Xiaotu listened





Post a Comment



<< Parupa